ضوابط ایمنی برای استقرار خودروهای آتش‌نشانی، فضای امن و آتریوم‌ها

در ساخت‌وسازهای شهری، رعایت مقررات ملی ساختمان امری حیاتی است. یکی از جنبه‌های مهم این مقررات، ضوابط مربوط به ایمنی در برابر حریق، استقرار خودروهای آتش‌نشانی و ایجاد فضاهای امن است. در این مقاله، به بررسی الزامات این حوزه‌ها پرداخته و استانداردهای لازم را بر اساس مقررات ملی ساختمان شرح خواهیم داد.

19-1-3 ضوابط اختصاصی استقرار خودروهاي آتش نشانی

1-19-1-3

براي ساختمان هاي با ارتفاع کمتر از 23 متر حداقل عرض مفید قابل قبول معبر 6 متر و براي ساختمان هاي با ارتفاع بیش از 23 متر حداقل عرض مفید قابل قبول معبر 8 متر می باشد.
تبصره: براي ساختمانهاي با یک یا دو خانوار حداقل عرض معبر با تائید نهاد قانونی مسئول، براساس کدها و استانداردهاي معتبر بین المللی تعیین می گردد.

2-19-1-3

درصورتی که عرض معبر براي استقرار خودروهاي آتش نشانی کافی نباشد، می توان فضایی در فضاي باز مجاورت ساختمان (مانند حیاط) با شرایط زیر درنظر گرفت
الف) حداقل عرض در ورودي فضاي مجاور جهت استقرار خودروهاي آتش نشانی باید 6 متر باشد.
ب) درهاي مذکور می توانند کشویی یا لولایی باشند.
ج) طراحی در باید به گونه اي باشد که یک نفر بتواند آن را باز کند.
د) محوطه ای ب ابعاد 10*10 متر برای استقرار خودرو های آتشنشانی در نظر گرفته شود (با تایید مقام قانونی مسئول و با در نظر گرفتن استانداردهاي معتبر)

3-2-19-1-3

حداقل فاصله محل استقرار خودروي آتش نشانی تا ساختمان 4.5 مترو حداکثر 10 متر می باشد

4-2-19-1-3

حداقل مقاومت زمین محل استقرار خودروي آتش نشانی 26 تن می باشد. مقام قانونی مسئول با توجه به شرایط خودروهاي آتش نشانی وبا لحاظ نمودن استانداردهاي معتبر میتواند این عدد را افزایش دهد.

20-1-3 ضوابط اختصاصی فضاي امن

1-20-1-3

درکاربري هاي تجمعی، آموزشی، تجاري، درمانی مراقبتی، ساختمان هاي بلند، ترکیبی و نظایر آن مقام قانونی مسئول باتوجه به شرایط طراحی، ترکیب وتعداد و نوع متصرفین و بار خطر و دسترسی نیروهاي آتش نشانی می تواند طراحی و ایجاد فضاي امن در طبقات مختلف ساختمان را با استناد به استانداردهاي معتبر بین المللی تعیین نماید.

2-20-1-3

در ساختمان هاي بلند باید با رعایت اصول علمی و با استفاده از استانداردهاي معتبر بین المللی با تائید مقام قانونی مسئول، فضاي امن در طبقات مختلف در فواصل منظم، که می تواند بین 25 الی 40 متر باشد، در نظر گرفته شود.

3-1-20-3

پیش بینی آسانسورهایی با شرایط بخش 3-1-24 پیش که مستقیماً به فضاي امن ارتباط داشته باشند، الزامی است.

4-20-1-3

ظرفیت بار تصرف فضاي امن باید معادل بار تصرف طبقات متناظر با آن باشد.

5-20-1-3

فضاي امن باید داراي ارتباط دو سویه تائید شده با مرکز کنترل ساختمان باشد.

6-20-1-3

فضاي امن باید توسط شبکه بارنده تائید شده محافظت گردد.

7-20-1-3

فضاي امن باید توسط شبکه تهویه تائید شده تحت پوشش قرارگیرد. به گونه اي که تحت تاثیر دود و آتش و گازهاي ناشی از حریق در ساختمان قرار نگیرد. جریان برق فضاي امن باید مستقل از برق ساختمان بوده و کابل کشی آن از مسیرهاي امن عبور کرده باشد.

21-1-3 ضوابط اختصاصی فضاي ارتباطی

جز در مواردي که در این مبحث تصریح شده است، ایجاد فضاي ارتباطی بین طبقات به شرط در بندهاي 1-21-1-3 الی 7-21-1-3 رعایت مجاز می باشد.

1-21-1-3

فضاي ارتباطی مجاز به ارتباط تعداد طبقات بیش از آنچه استانداردهاي معتبر بین المللی تعیین می کنند، نمی باشد.

2-21-1-3

پائین ترین طبقه فضاي ارتباطی باید براساس استاندارهاي معتبر بین المللی تعیین شود.

3-21-1-3

فضاي ارتباطی بین طبقات باید به گونه اي باشد که وقوع هرگونه آتش سوزي در طبقات پایین تر، از طبقات بالاتر در مدت زمانی که خطري آنها را تهدید نکند، قابل رویت باشد.

4-21-1-3

فضاي ارتباطی با جداکننده هاي حداقل یک ساعت مقاوم حریق از سایر بخش هاي ساختمان جدا شده باشد و با شبکه بارنده تائید شده محافظت شود.

5-21-1-3

فضاي ارتباطی باید توسط مقام قانونی مسئول و براساس استانداردهاي معتبر بین المللی به عنوان یک مکان با خطر معمولی یا کم خطر تائید شود.

6-21-1-3

ظرفیت خروج فضاي ارتباطی باید به نحوي باشد که امکان تخلیه همزمان همه متصرفین در زمان وقوع حریق وجود داشته باشد.

7-21-1-3

هر متصرف که در طبقات یا در مکانی به جز فضاي ارتباطی حضور دارد، حداقل به یک مسیر خروج بدون نیاز به وارد شدن به فضاي ارتباطی، دسترسی داشته باشد.

22-1-3 ضوابط اختصاصی آتریوم ها

به جز در مواردي که در این مبحث تصریح شده است، استفاده از آتریوم به شرط رعایت بندهاي 1-22-1-3 الی 9-22-1-3 مجاز است

1-22-1-3

آتریوم توسط جداکننده هاي با حداقل یک ساعت مقاوم حریق از سایر بخش هاي ساختمان جداسازي شده باشد.

2-22-1-3

استفاده از دیوارهاي شیشه اي یا پنجره هاي ثابت با شرایط زیر در آتریوم مجاز خواهد بود:
الف) شبکه بارنده تائید شده در دو طرف آنها با حداکثر فاصله طولی 1800 میلیمتر نصب شده باشد.
ب) حداکثر فاصله عناصر آب پاش شبکه بارنده از دیوارهاي شیشه اي یا پنجره هاي ثابت از 300 میلیمتر بیشتر نباشد.
پ) شیشه هاي دیوار یا پنجره باید از نوع حرارتی، سیمی یا لمینیت شده و در داخل یک ساختار فلزي به نحوي نصب شده باشند که اجازه خمش و انحنا بدون شکستگی به دیوار شیشه اي یا پنجره را بدهد.
ت) درصورتی که در بالا یا پائین دیوارشیشه اي پیاده راه وجود ندارد، شبکه بارنده ردیف یک بند 2-22-1-3 الزامی نیست.
ث) درهاي موجود در دیوار شیشه اي دودبند و خود بسته شو باشد.
ج) دیوار شیشه اي به صورت عمودي پیوسته بوده و هیچگونه پنجره یا سطح افقی متصل به خود ندارد.

3-22-1-3

فضاي داخل آتریوم توسط مقام قانونی مسئول و براساس استانداردهاي معتبر بین المللی به عنوان منطقه کم خطر یا با خطر معمولی مورد تائید قرار گیرد و به شبکه بارنده تایید شده مجهز باشد.

4-22-1-3

تهویه آتریوم باید به گونه اي طراحی و اجرا شود که با توجه به نوع، حجم مواد موجود و شکل آتریوم ارتفاع دود در بالاترین سطح چنان کنترل شود که از ورود دود از طریق بازشوهاي بالاترین طبقه به درون ساختمان جلوگیري شود.

5-22-1-3

طراحی و اجراي سیستم کشف و اعلام حریق تائید شده با توجه به ارتفاع، شکل و ساختار آتریوم الزامی است.

6-22-1-3

تهویه آتریوم به گونه اي باشد که امکان تخلیه محصولات حریق به صورت دستی و خودکار وجود داشته باشد.

7-22-1-3

دسترسی به مسیرهاي خروج از طریق دسترس هاي دودبند و درهاي با حداقل 5/1 ساعت مقاوم حریق امکان پذیر باشد.

8-22-1-3

رعایت تعداد و ظرفیت راه هاي خروج آتریوم مطابق با مفاد این مبحث الزامی است.

نتیجه‌گیری

رعایت ضوابط مقررات ملی ساختمان در زمینه ایمنی آتش‌نشانی، طراحی فضای امن و استانداردهای آتریوم، نقش مهمی در کاهش خسارات جانی و مالی در زمان وقوع حریق ایفا می‌کند. اجرای صحیح این مقررات، ایمنی ساکنین و کارایی عملیات آتش‌نشانی را بهبود می‌بخشد. مهندسان و سازندگان ساختمان باید با رعایت این استانداردها، ایمنی و کیفیت پروژه‌های خود را تضمین کنند.