ضوابط خروج اضطراری

در ساختمان‌های آپارتمانی، رعایت استانداردهای ایمنی و طراحی مناسب راه‌های خروج از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در این مقاله، به تشریح مقررات ملی ساختمان و ضوابط مربوط به راه‌های خروج و طراحی پلکان‌ها در بناهای آپارتمانی می‌پردازیم. این ضوابط به منظور تأمین امنیت ساکنین در مواقع اضطراری، مانند آتش‌سوزی، تدوین شده‌اند.

2-10-1-3 بناهاي آپارتمانی

1-2-10-1-3

راه هاي خروج در بناهاي آپارتمانی باید با ضوابط عمومی مندرج در بندهاي 2-1-3 تا 9-1-3 و نیز ضوابط اختصاصی این بخش مطابقت داشته باشند.

2-2-10-1-3

در درون واحدهاي مسکونی، استفاده از پله هاي قوسی با رعایت مفاد مندرج در بند4-3-4-1-3 ، مجاز خواهد بود و استفاده از پله هاي مارپیچ با رعایت مفاد بند 5-3-4-1-3, مجاز خواهد بود.

3-2-10-1-3

هر واحد مسکونی باید دست کم به دو خروج مجزا و دور از هم دسترسی داشته باشد، که استثنائاً دسترسی به یک 4-2-10-1-3 یا 5-2-10-1-3 مگر درموارد مشخص شده در بند خروج، مجاز شمرده شده است.

4-2-10-1-3

در موارد زیر، هر واحد مسکونی می تواند استثنائاً فقط به یک خروج، دسترسی داشته باشد:

الف) واحد مسکونی از طریق یک درگاه خروج، مستقیماً به خیابان یا حیاط مربوط شود.
ب) واحد مسکونی، با ارتفاع کمتر از 23 متر مستقیماً به یک پلکان خارجی مطابق بند 11-3-3-1-3 که حداکثر به دو واحد مسکونی واقع در یک طبقه اختصاص دارد، دسترسی داشته باشد.
پ) واحد مسکونی، داراي یک پلکان مختص به خود بوده که با موانع 1 ساعت مقاوم حریق و بدون بازشو از دیگر بخش ها جدا شده باشد.

5-2-10-1-3

هر بناي آپارتمانی با حداکثر 4 طبقه بالاتر از همکف، به ارتفاع حداکثر 15 متر، با حداکثر 4 واحد مسکونی در هر طبقه به شرط تطبیق با ضوابط زیر، استثنائاً می تواند فقط یک پلکان خروج داشته باشد:

الف) پلکان خروج توسط موانع حریق با حداقل 1 ساعت مقاومت، کاملاً دوربندي شده باشد و درهاي حریق خود بسته شو با نرخ 1 ساعت محافظت حریق، تمام بازشوهاي واقع بین دوربند پلکان و آن بنا را محافظت کنند.
ب) پلکان خروج، بیش از نیم طبقه پائین تر از تراز تخلیه خروج ادامه نداشته باشد.
پ) راهروهایی که به عنوان دسترس خروج استفاده می شوند، حداقل 1 ساعت مقاومت حریق داشته باشند.
ت) فاصله عبوري بین در ورودي هر واحد مسکونی تا پلکان خروج، از 10 متر بیشتر نباشد.
ث) ساختارهاي افقی و قائم جدا کننده واحدهاي مسکونی، حداقل داراي سه چهارم ساعت نرخ مقاومت حریق باشد.
تبصره: در مواردي که تمامی بنا به شبکه بارنده خودکار تائید شده مجهز شود، تعداد طبقات بنا را می توان تا یک طبقه افزایش داد، مشروط برآنکه اولاً در جداره هاي خارجی بنا به تعداد کافی پنجره در دسترس ماموران آتش نشانی فراهم بوده، ثانیاً تجهیز بنا به شبکه بارنده خودکار در کاهش خطرات حریق موثر واقع گردد.

6-2-10-1-3

دسترس هاي خروج هاي مختلف نباید مسیر مشترکی به طول بیش از 10 متر داشته باشند، مگر آنکه تمام بنا توسط شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود که در آن صورت استثنائاً این طول می تواند حداکثر به 15 مترافزایش یابد . طول مسیر عبور در درون وا حدهاي مسکونی مستقل، در این اندازه گیري ها ملحوظ نمی شود.

7-2-10-1-3

حداکثر طول مجاز راهروهاي بن بست 10 متر است، مگر آنکه تمام بنا توسط شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود که در آن صورت، استثنائاً این طول می تواند به 15 متر افزایش یابد.

8-2-10-1-3

در داخل واحدهاي مسکونی مستقل، فاصله عبوري تا رسیدن به راهروي دسترس خروج، نباید از 23 متر بیشتر شود، مگر در مواردي که بنا توسط شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت می شود که در آن صورت استثنائاً این فاصله می تواند حداکثر به 38 متر افزایش یابد.

9-2-10-1-3

تعداد و موقعیت خروج ها باید به گونه اي باشد که در راهروهاي دسترس خروج، فاصله بین در ورودي هر واحد مسکونی تا نزدیک ترین خروج، حداکثر از 30 متر بیشتر نشود، مگر آنکه تمام بنا توسط شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود که در آن صورت فاصله مورد نظر می تواند حداکثر به 60 متر افزایش یابد. طول راهروهاي بیرونی دسترس خروج نیز استثنائاً می تواند حداکثر به 60 متر افزایش یابد، مشروط بر آنکه ایمنی آنها مورد تائید مقام قانونی مسئول قرارگیرد.

10-2-10-1-3

تمام بناهاي آپارتمانی با بیش از 12 واحد مسکونی یا 3 طبقه ارتفاع، باید داراي تسهیلات روشنایی اضطراري باشند، مگر آنکه هر واحد مسکونی، مستقیماً به بیرون بنا در تراز همکف راه خروج داشته باشد.

11-2-10-1-3

در تمام بناهاي آپارتمانی که طبق مقررات، داراي بیش از یک خروج هستند، راه هاي خروج باید داراي روشنایی کافی و علائم مناسب مطابق ضوابط این مقررات باشند.

12-2-10-1-3

تصرف هاي مسکونی با شرایط ذیل می توانند در طبقات فوقانی تصرف هاي غیرمسکونی قرارگیرند:

الف) مسیر خروج تصرف مسکونی از واحدهاي غیرمسکونی به وسیله دیوارهاي 1 ساعت مقاوم حریق جدا سازي شود.

ب) کلیه واحدهاي غیرمسکونی به شبکه بارنده مجهز گردند.

نتیجه‌گیری

این ضوابط و مقررات جهت تأمین ایمنی و سلامت ساکنین در مواقع بحران تدوین شده‌اند. مهندسان و طراحان ساختمان باید این موارد را در طراحی و ساخت بناهای آپارتمانی لحاظ کنند تا از بروز حوادث جلوگیری شود و ایمنی افراد تضمین گردد.