اصول نصب و استفاده از درهای خروج

در صنعت ساختمان‌سازی، رعایت مقررات ملی ساختمان و اصول نصب از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. این مقررات نه تنها ایمنی و رفاه ساکنان را تضمین می‌کنند، بلکه از بروز حوادث ناگوار و خسارات مالی و جانی جلوگیری می‌کنند. در این مقاله، به بررسی اصول نصب و استفاده از درهای خروج بر اساس بندهای 8-2-4-1-3 تا 15-2-4-1-3 می‌پردازیم.

8-2-4-1-3

نصب و استفاده از یک کلون یا زنجیر ایمنی فقط براي درهاي خروج واقع در خانه هاي یک یا دو خانواري و واحدهاي مسکونی مستقل، مانند اتاق هاي هتل، متل، مسافرخانه و نظایر آن مجاز است، مشروط بر آنکه کلون در ارتفاع حداکثر 1200 میلیمتر از کف تمام شده نصب شود و باز کردن آن نیازي به کلید نداشته باشد.

9-2-4-1-3

چفت، بست و جزئیات اجرایی درهاي دو لنگه واقع در راه خروج باید چنان باشد که براي باز شدن هر لنگه، نیازي به باز کردن لنگه دیگر نبوده و هر کدام از لنگه ها، به طور مستقل قابل باز شدن باشند.

10-2-4-1-3

درهاي خود بسته شو، مانند درهاي دوربند پلکان هاي خروج یا برخی از خروج هاي افقی، نباید هیچ گاه در وضعیت باز نگهداشته شوند. استثنائاً در بناهایی که محتویات آنها کم مخاطره یا معمولی باشد و نیز در هر مورد که مقام قانونی مسئول تشخیص دهد، درها را می توان از نوع خودکار بسته شو انتخاب کرد، مشروط بر آنکه نظام خودکار بسته شدن آنها مورد تائید قرار گیرد و داراي شرایط زیر باشند:

الف) عرض درها از روش دو سوم ظرفیت خروج پله ها محاسبه می شود.
ب) درها نباید با مسیر ترافیک معبر عمومی تداخل داشته باشند.
ج) عرض در پلکان باید به گونه اي انتخاب شود که حداکثر بازشو در به سمت داخل پله کمتر از نصف
عرض پله را اشغال نماید و فاصله بین دستگیره و در نباید بیشتر از 180 میلیمتر باشد.

11-2-4-1-3 درهاي گردان

الف- درهاي گردان باید از لحاظ ساخت، چگونگی نصب، حداکثر تعداد چرخش در دقیقه، عرض مفید و سایر مشخصات، مورد تائید مقام قانونی مسئول باشند.
ب- در راه هاي خروج، استفاده از درهاي گردان مشروط به رعایت ضوابط زیر خواهد بود:
ب- 1- ضوابط خاص راه هاي خروج بر حسب نوع تصرف، مانع نصب اینگونه درها نباشد.
ب- 2- حداکثر عرض خروج اختصاص یافته به درهاي گردان از 50 درصد کل عرض خروج لازم بیشتر نشود.
ب- 3- ظرفیت خروج هر در گردان، حداکثر 50 نفر درنظر گرفته شود.
ب- 4- در فاصله 3 متري از دو انتهاي پائینی یا بالایی، هیچ راه پله اي واقع نشده باشد.
ب- 5- در فاصله حداکثر 3 متري هر در گردان در همان دیوار، یک در لولایی با همان عرض وجود داشته باشد، مگر آنکه مقام قانونی مسئول وجود چنین دري را ضروري تشخیص ندهد.

12-2-4-1-3 درهاي کشویی افقی، کرکره ها و شبکه هاي قائم

الف- نصب درهاي کشویی با ریل افقی و همچنین درها، کرکره ها و شبکه هاي ایمنی با ریل قائم، در درگاه هایی که بخشی از راه خروج به شمار آیند، مشروط به رعایت ضوابط زیر خواهد بود:
الف- 1- در تمام اوقات تصرف، از هر دو طرف به راحتی قابل باز شدن باشند و چنانچه عموم مردم در بنا رفت و آمد می کنند، به وضعیت کاملاً باز ثابت شوند. البته درهاي کشویی افقی خود بسته شو که داراي ساعت محافظت حریق می باشند و درهاي واقع در خانه هاي یک یا دو خانواري، از این قاعده مستثنی خواهند بود.
الف- 2- درمواردي که دو یا چند راه خروج پیش بینی می شود، بیش از نصف عرض کل درگاه هاي خروج به درهاي کشویی افقی یا کرکره اي قائم اختصاص داده نشود.
الف- 3- درهاي کشویی افقی در درگاه هایی که بیش از 50 نفر را تخلیه می کنند، نصب نشوند.
الف- 4- درهاي کشویی افقی از هر دو طرف و درهاي کرکره اي قائم از سمت داخل، به راحتی و بدون نیاز به وسیله خاص، قابل باز شدن باشند.

13-2-4-1-3

در تمام مواردي که از نیروي برق براي باز و بسته شدن در استفاده می شود (مانند درهاي مجهز به سلول فتوالکتریک، درهاي داراي پادري فشاري و غیره)، در باید به گونه اي طرح، نصب و نگهداري شود که درصورت قطع برق، به روش معمولی و به راحتی قابل باز و بسته شدن باشد.

14-2-4-1-3

در مواردي که از نظام مرکزي کنترل کننده براي باز و بسته کردن همزمان درها استفاده می شود، درهاي خروج تابع ضوابط بعضاً متفاوتی خواهند بود که توسط مقام قانونی مسئول تعیین خواهد شد.

15-2-4-1-3

در هر مورد که مطابق ضوابط این مقررات، نصب درهاي گردان مجاز اعلام شده باشد، نصب کنترل کننده هاي گردان یا سایر وسایل مشابهی که براي کنترل عبور یک طرفه اشخاص مورد استفاده قرار گیرند، نیز مجاز خواهد بود، مشروط بر آنکه موقعیت آنها مانع خروج یا فرار ب ه موقع متصرفان نباشد و چرخش آنها به صورت آزاد و موافق خروج انجام گیرد. به هر صورت، هر کنترل کنند گردان نباید براي بیش از 50 متصرف به کار گرفته شود و کل عرض خروج اختصاص داده شده به کنترل کننده ها و سایر درهاي گردان نباید از 50 درصد کل عرض خروج لازم بیشتر باشد.

نتیجه‌گیری

رعایت دقیق مقررات ملی ساختمان در اصول نصب و استفاده از درهای خروج، نقش حیاتی در ایمنی و کارآمدی ساختمان‌ها دارد. با اجرای صحیح این مقررات و اصول نصب، می‌توان از بروز حوادث ناگوار جلوگیری کرده و محیطی ایمن و مطمئن برای ساکنان فراهم نمود.