خانه های یک یا دو خانواری

مقررات ملی ساختمان یکی از اصول کلیدی در صنعت ساختمان‌سازی است که ایمنی، بهداشت و راحتی زندگی را تضمین می‌کند. در این مقاله، به بررسی بخش 4-10-1-3 این مقررات پرداخته و الزامات مربوط به راه‌های خروج و فرار در خانه های یک یا دو خانواری را بررسی می‌کنیم.

4-10-1-3 خانه هاي یک یا دو خانواری

1-4-10-1-3

راه هاي خروج و فرار در خانه های یک یا دو خانواری باید حسب مورد با ضوابط عمومی در بندهای 2-1-3 الی 9-1-3 و نیز ضوابط اختصاصی این بخش مطابقت داشته باشند.

2-4-10-1-3

در هر خانه یا واحد زندگی داراي دو اتاق و بیشتر، براي هر اتاق خواب یا فضاي زندگی باید حداقل دو امکان فرار یا یک امکان فرار به اضافه یک روش محافظتی مناسب درنظر گرفته شود.
هیچ یک از اتاق هاي خواب یا فضاهاي زندگی نباید فقط از طریق نردبان، پلکان تاشو یا دریچه قابل دسترس باشند، دست کم یکی از امکانات فرار باید درگاه یا راه پله اي باشد که ارتباط بدون مانع واحد زندگی را به بیرون بنا در سطح خیابان یا زمین تأمین نماید. راه فرار دوم و یا روش محافظتی معادل آن باید حسب مورد با یکی از موارد زیر مطابقت داشته باشد:

الف) یک در، راه پله، راهرو یا فضایی که از راه فرار اصلی مجزا و دور بوده و بتواند ارتباط بدون مانعی به بیرون بنا در سطح خیابان یا زمین تأمین نماید.
ب) یک راه عبور از میان فضاهاي مجاور یا هر راه فرار تائید شده، مشروط بر آنکه در طول راه، هیچ دري که در معرض قفل شدن قرار دارد، وجود نداشته و تمام مسیر از راه فرار اصلی مجزا و دور باشد.
پ) یک پنجره یا در بیرونی که از سمت داخل بدون نیاز به کلید یا هر وسیله خاص دیگر، قابل باز شدن بوده و بازشوي آن به طور مفید حداقل 500 میلیمتر عرض و 1050 میلیمتر ارتفاع و یا حداقل 900 میلیمتر عرض و 600 میلیمتر ارتفاع داشته باشد. همچنین لبه پائینی بازشو نباید بیش از 1100 میلیمتر از کف اتاق بالاتر واقع شده باشد. این پنجره یا در، فقط در موارد زیر می تواند به عنوان راه فرار دوم مورد قبول واقع شود:
1) لبه بالایی بازشوي پنجره در فاصله حداکثر 6 متري از سطح زمین واقع شده باشد.
2) با توجه به نوع امکانات آتش نشانی، پنجره مستقیماً براي گروه امداد یا نیروهاي آتش نشانی قابل
دسترس باشد و موضوع مورد تائید مقام قانونی مسئول قرارگیرد.
3) پنجره یا در به یک بالکن بیرونی باز شود.
ت) اتاق خواب یا فضاي زندگی توسط ساختاري با حداقل 20 دقیقه مقاوم حریق از تمام دیگربخش هاي آن واحد مسکونی جدا شده و به دري که براي 20 دقیقه مقاومت حریق و حداقل امکان نشت دود طراحی و به طور متناسب نصب شده، مجهز شود . همچنین تمهیدات لازم به منظور تخلیه دود و تأمین هواي تازه براي متصرفان درنظر گرفته شده باشد.
راه فرار دوم یا روش محافظتی معادل آن، تنها درصورتی ضروري نخواهد بود که اتاق خواب یا فضاي زندگی داراي دري باشد که مستقیماً به بیرون بنا باز می شود به گونه اي که از آن طریق بتوان به سطح زمین یا معبر عمومی راه یافت.

3-4-10-1-3

براي هر طبقه از هر واحد مسکونی یا فضاي زندگی که مساحت آن از 185 مترمربع بیشتر بوده یا فاصله دسترسی آن به راه فرار اصلی از 23 متر بیشتر باشد، باید دو راه فرار دور از هم پیش بینی شود.

4-4-10-1-3

هیچ یک از مسیرهاي مقرر شده به عنوان خروج یا راه فرار اصلی از هر اتاق به بیرون بنا، نباید از میان اتاق یا آپارتمانی که تحت کنترل فوري متصرفان اتاق قرارندارد، عبور کند. همچنین این مسیرها نباید از میان فضاهایی مانند حمام و توالت که در معرض قفل شدن قرار دارند، بگذرند.

5-4-10-1-3

حداقل عرض درهاي واقع در راه هاي فرار، 700 میلیمتر است. در توالت ها و حمام ها استثنائاً می تواند به عرض حداقل 600 میلیمتر درنظر گرفته شود.

6-4-10-1-3

انتخاب چفت در رختکن ها یا صندوقخانه ها باید از نوعی باشد که کودکان بتوانند در را از سمت داخل به راحتی باز کنند. همچنین قفل در حمام ها باید داراي طرحی باشد که درمواقع اضطرار بتوان در قفل شده را از سمت بیرون باز کرد.

7-4-10-1-3

در خانه های یک یا دو خانواري، اندازه هاي مربوط به عرض، ارتفاع و کف پله ها تابع مفاد مندرج 5-4-4-1-3 و در داخل هر واحد زندگی، استفاده از پله هاي قوسی شکل با رعایت مفاد مندرج در بند 6-4-4-1-3 و استفاده از پله هاي مارپیچ با رعایت مفاد مندرج در بند 7-4-4-1-3 مجاز خواهد بود.

نتیجه‌گیری

رعایت مقررات ملی ساختمان، به‌ویژه در زمینه راه‌های خروج و فرار، نقش مهمی در افزایش ایمنی خانه های یک یا دو خانواری دارد. توجه به جزئیات این ضوابط، نه‌تنها ایمنی ساکنان را تضمین می‌کند، بلکه از بروز مشکلات قانونی در مراحل ساخت‌وساز جلوگیری می‌نماید.