ضوابط اختصاصی ساختمان‌های بلند

ساختمان‌های بلند به دلیل ارتفاع زیاد و تعداد طبقات بالا، نیازمند رعایت ضوابط اختصاصی و استانداردهای خاصی هستند تا ایمنی ساکنان و کاربران آن‌ها تضمین شود. مقررات ملی ساختمان در ایران، مجموعه‌ای از اصول و استانداردها را برای طراحی، ساخت و بهره‌برداری از این ساختمان‌های بلند تعیین کرده است.

18-1-3

ضوابط اختصاصی ساختمان هاي بلند

1-18-1-3

براساس ضوابط این مقررات، هر بنایی که فاصله قائم بین تراز کف بالاترین طبقه قابل تصرف، تا تراز مناسب ترینسطح قابل دسترس براي ماشین هاي آتش نشانی که به تائید مقام قانونی مسئول برسد و از 23 متر بیشتر باشد، عمارت بلند محسوب شده که علاوه بر ضوابط اختصاصی مربوط به تصرف خود (مندرج در بندهای 10-1-3 تا 17-1-3), تابع ضوابط این بخش نیز خواهد بود.

2-18-1-3

سازه هاي مرتفع که به طور معمول مورد تصرف انسان قرار نمی گیرند و نیز برج هاي نگهبانی و کنترل، مناره ها و نظایر آنها با بار متصرف 5 نفر یا کمتر، مشمول مقررات این بخش نخواهند بود.

3-18-1-3

در ساختمان هاي بلند، راه هاي خروج باید حداقل داراي 1100 میلیمتر عرض مفید باشند، مگرآنکه در ضوابط اختصاصی تصرف، عرض بیشتري براي راه خروج مقرر شده باشد.

4-18-1-3

در ساختمان هاي بلند، براي هر طبقه یا هر بخش از یک طبقه، از جمله طبقات زیر طبقه تخلیه خروج، تأمین حداقل دو خروج مجزا و تا حد امکان دور از هم الزامی است.

5-18-1-3

در ساختمان هاي بلند، براي هر طبقه یا هر بخش از یک طبقه که بار متصرف آن از 500 نفر بیشتر باشد باید به تعداد تصریح شده در بند 2-6-1-3, خروج مجزا و دور از هم درنظر گرفته شود.

6-18-1-3

در مواردي که چند خروج مقرر می شود، موقعیت خروج ها باید به گونه اي انتخاب شود که براي دسترسی به هر خروج، راهی مجزا و در جهتی جداگانه فراهم باشد. البته در ابتداي دسترس خروج ها از هر نقطه، مسیر مشترك به طول حداکثر 15 متر مجاز است.

7-18-1-3

درساختمان هاي بلند، هیچ بن بستی با طول بیش از 15 متر در راه هاي خروج مجاز نخواهد بود.

8-18-1-3

طول دسترس هاي خروج در ساختمان هاي بلند، حداکثر 30 متر است، مگر آنکه تمام بنا یا سازه با شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود، در آن صورت این طول می تواند به حداکثر 45 متر افزایش یابد.

9-18-1-3

در ساختمان هاي بلند، راه هاي خروج باید روشنایی کافی و علایم مناسب، مطابق ضوابط این مقررات داشته باشند.

10-18-1-3

در ساختمان هاي بلند، راه هاي خروج باید به روشنایی اضطراري مجهز باشند، مگرآنکه ساختمان فقط در ساعات روز استفاده شوند، در آن صورت اگر راه هاي خروج از روشنایی طبیعی کافی برخوردار باشند، با موافقت کتبی مقام قانونی مسئول، می توان از روشنایی اضطراري صرف نظر نمود.

11-18-1-3

همه ساختمان هاي بلند باید توسط شبکه هاي بارنده خودکار تائید شده مجهز به سیستم هاي نظارت الکتریکی محافظت شوند. این شبکه ها باید مطابق روش هاي استاندارد، نصب شده و در هر طبقه داراي شیر کنترل و وسایل کنترل جریان آب باشند.

12-18-1-3

در ساختمان هاي بلند، علاوه بر شبکه هشدار حریق، نصب شبکه اعلام حریق نیز ضروري است. این شبکه ها باید به تائید مقام قانونی مسئول برسند.

13-18-1-3

تمام ساختمان هاي بلند، باید به منظور استفاده مأموران آتش نشانی و نجات، داراي سیستم کنترل ارتباط تلفنی دوسویه باشند و این سیستم بین ایستگاه مرکزي کنترل، اتاقک هر آسانسور، سرسراهایی که آسانسورها در آن قرار دارند و تمام طبقاتی که توسط پلکان خروج به هم مربوط می شوند، ارتباط برقرار کند. در مواردي که سیستم ارتباط رادیویی سازمان آتش نشانی بتواند به عنوان معادل این سیستم مورد تائید قرار گیرد، استثنائاً می توان از نصب چنین تجهیزاتی صرف نظر نمود.

14-18-1-3

هر عمارت بلند، باید به مولد نیروي برق دوم که همواره آماده استفاده است و حداقل یکی از آسانسورها را براي ماموران آتش نشانی در هنگام حریق قابل استفاده می نماید، مجهز باشد . ظرفیت مولد نیرو باید براي کارکرد همزمان و تأمین همه تجهیزاتی که در زیر نامبرده شده، کافی و مناسب باشد:
الف) شبکه روشنایی اضطراري
ب) شبکه هاي هشدار و اعلام حریق
پ) پمپ هاي آتش نشانی ساختمان
ت) تجهیزات ایستگاه کنترل مرکزي
ث) حداقل یکی از آسانسورهاي مربوط به همه طبقات بنا (به گونه اي که در صورت لزوم بتوان نیروي مورد نیاز آن را به هریک از دیگر آسانسورها منتقل نمود.)
ج) تجهیزات مکانیکی مانع دود در دوربندها
چ) سیستم تهویه پارکینگ ها و پله هاي بسته

15-18-1-3

تمام ساختمان هاي بلند باید داراي یک ایستگاه کنترل مرکزي در یک اتاق که محل آن را سازمان آتش نشانی تعیین می کند، باشند. در این ایستگاه باید بتوان به کمک نشانگرهاي الکترونیک، همه تجهیزات و تأسیسات ارتباطی، حفاظتی، ایمنی و مخابراتی موجود در بنا را به درستی کنترل نمود.

نتیجه گیری

رعایت مقررات ملی ساختمان‌های بلند برای ساختمان‌ها، از اهمیت بالایی برخوردار است. این الزامات شامل استانداردهای خروج اضطراری، سیستم‌های اطفای حریق، تأمین برق اضطراری و ایجاد ایستگاه کنترل مرکزی است. اجرای صحیح این ضوابط ساختمان‌های بلند باعث افزایش ایمنی، کاهش خطرات ناشی از حوادث و تسهیل عملیات نجات در مواقع ضروری می‌شود.