مقررات ملی ساختمان مجموعهای از دستورالعملها و استانداردهایی است که برای تضمین ایمنی، سلامت و رفاه عمومی در ساخت و سازهای ساختمانی تدوین شدهاند. یکی از بخشهای کلیدی این مقررات، ضوابط مربوط به راههای خروج و سرسرههای فرار است که برای حفظ ایمنی ساکنان در شرایط اضطراری طراحی شدهاند. در این مقاله، به بررسی برخی از این مقررات و اهمیت آنها در طراحی ساختمانها خواهیم پرداخت.
2-8-4-1-3
جانشین کردن سرسره فرار به جاي “خروج هاي الزامی”، در تمام موارد منوط به تائید مقام قانونی مسئول و رعایت تمام مقررات عمومی مربوط به خروج ها در این مقررات خواهد بود. همچنین هر سرسره فرار براي حداکثر 60 نفر درنظر گرفته شود.
3-8-4-1-3
در هر بنا و در هر بخش از یک بنا، سرسره هاي فرار نباید بیش از 25 درصد کل ظرفیت خروج هاي الزامی را به خود اختصاص دهند، مگر آنکه در بخش ضوابط اختصاصی راه هاي خروج برحسب نوع تصرف، به گونۀ دیگري تصریح شده باشد.
5-1-3 ظرفیت راه های خروج
1-5-1-3
ظرفیت راه خروج در هر طبقه، هر بخش از یک بنا و هر فضاي مجزا و مشخص که به تصرف انسان درآید، باید براي تمام متصرفان (بار متصرف) همان طبقه، بخش یا فضا درنظر گرفته شود و براي تعداد اشخاص استفاده کننده از راه خروج مناسب و کافی باشد. به این منظور، بار متصرف یا تعداد متصرفان هر بنا، هر بخش از یک بنا و به طور کلی هر فضا، نباید از حاصل تقسیم مساحت یا زیربناي اختصاص یافته به آن فضا بر واحد تصرف همان فضا که به مترمربع به ازاي نفر در جدول 3-1-5-الف مشخص شده، کمتر درنظر گرفته شود.
در مواردی که در جدول براي یک نوع تصرف، مساحت ناخالص و مساحت خالص به صورت اعداد جداگانه ارائه شده، براي تعیین بار متصرف باید در محاسبات، عدد مربوط به مساحت ناخالص براي کل بنا و عدد مربوط به مساحت خالص براي سطحی که به طور مشخص به آن تصرف اختصاص می یابد، انتخاب شود.
جدول 5-1-3-الف واحد تصرف در بناهاي مختلف (برحسب مترمربع به ازای هر نفر)
2-5-1-3
ظرفیت خروج ها نباید هیچ گاه در طول مسیر کاهش یابد و چنانچه راه هاي خروج طبقات بالا و پائین، در طبقه اي میانی به هم مربوط و با هم ادغام شوند، ظرفیت خروج حاصله نباید از مجموع ظرفیت هاي آن دو راه کمتر درنظر گرفته شود.
3-5-1-3
عرض مفید راه خروج باید در باریک ترین بخش مسیر اندازه گیري شود. استثنائاً در هر طرف مسیر خروج، حداکثر 100 میلیمتر پیش آمدگی در ارتفاع پائین (در حد نرده دستگیر یا پائین تراز آن) می تواند جزو عرض مفید درنظر گرفته شود.
نتیجهگیری
رعایت مقررات ملی ساختمان در طراحی راههای خروج و سرسرههای فرار، نقش بسزایی در ایمنی و سلامت ساکنان دارد. این مقررات با تعیین ظرفیت مناسب و محدودیتهای خاص، از ایجاد خطرات احتمالی جلوگیری میکنند و محیطی امنتر را برای ساکنان فراهم میآورند. مهندسان و طراحان ساختمان باید با دقت و توجه به این مقررات، اطمینان حاصل کنند که ساختمانها مطابق با استانداردهای ایمنی مورد نیاز ساخته میشوند.