ضوابط اختصاصی راه‌های خروج در تصرف‌های کسبی و تجاری

رعایت مقررات ملی ساختمان در تمامی پروژه‌های ساخت‌وساز، به‌ویژه در تصرف‌های کسبی و تجاری، نقش حیاتی در تأمین ایمنی و رفاه ساکنان و مشتریان دارد. در این مقاله به بررسی ضوابط اختصاصی راه‌های خروج در این نوع تصرف‌ها می‌پردازیم که براساس استانداردهای سئو تنظیم شده است تا اطلاعات به‌صورت کامل و دقیق در اختیار مهندسان، پیمانکاران و مالکان ساختمان‌ها قرار گیرد.

15-1-3 ضوابط اختصاصی راه هاي خروج در تصرف هاي کسبی/ تجاري

1-15-1-3

راههاي خروج در تصرفهاي کسبی/ تجاري باید با ضوابط عمومی مندرج در بنـدهاي 2-1-3 تا ،9-1-3 و نیز ضوابط اختصاصی این بخش مطابقت داشته باشند.

2-15-1-3

در همۀ تصرف هاي کسبی/ تجاري بیش از یک طبقه، تمام پلکان ها یا شیبراه هاي داخلی که به عنوان راه خروج استفاده می شوند، باید دوربندي شوند. پلکان هایی که فقط یک طبقه زیرزمین را به همکف ارتباط می دهند، نیاز به دوربندي نخواهند داشت.

3-15-1-3

درمواردي که به دلیل موقعیت و شیب زمین و نیز مشخصات طراحی بنا، طبقه روي همکف با بیرون بنا همتراز و از طریق یک درگاه خروج مستقیماً به معبر عمومی مرتبط شود، درگاه مزبور می تواند به عنوان خروج افقی براي طبقه مربوط به خود مورد استفاده قرا ر گیرد . چنانچه موقعیت این گونه درگاه ها به گونه اي باشد که به عنوان ورود/ خروج اصلی نیز قابل استفاده باشند، طبقه مزبور به عنوان طبقه همکف به شمار آمده و از لحاظ خروج، تابع تمام ضوابط مشروح در این مقررات مربوط به طبقات همکف خواهد بود.

4-15-1-3

در تصرف هاي کسبی/ تجاري، درمورد درگاه هاي اصلی ورود/ خروج، استفاده از درهاي داراي قفل کلیدخور به شرط رعایت ضوابط مندرج در بند 12-2-4-1-3 مجاز خواهد بود.

5-15-1-3

در تصرف هاي کسبی/ تجاري، استفاده از درهاي کشویی افقی و درها و کرکره هاي ایمنی قائم ، با رعایت ضوابط مندرج در بند 12-2-4-1-3 مجاز خواهد بود.

6-15-1-3

در تصرف هاي کسبی/ تجاري، استفاده از پلکان هاي مارپیچ با رعایت ضوابط مندرج در بند 7-4-4-1-3 مجاز خواهد بود.

7-15-1-3

در فروشگاه ها، مجموع ظرفیت خروج هاي طبقه همکف باید برابر ظرفیت لازم براي بار متصرف این طبقه، به اضافه مجموع ظرفیت هاي مقرر شده براي پلکان ها و شیبراه هاي منتهی به طبقه همکف درنظر گرفته شود.

8-15-1-3

در تصرف هاي کسبی/ تجاري، هر طبقه و هر بخش از هر طبقه، از جمله طبقات زیر همکف، باید حداقل دو خروج دور از هم داشته باشد.
تبصره : در فروشگاه هاي یک طبقه با مساحت خالص حداکثر 280 مترمربع، چنانچه طول دسترس خروج حداکثر 23 متر باشد، داشتن یک خروج مجاز خواهد بود و درمواردي که تمام این طبقه با شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود، این طول می تواند به حداکثر 30 متر افزایش یابد.

9-15-1-3

دسترس هاي خروج نباید مسیر مشترکی با طول بیش از 23 متر داشته باشند، مگر آنکه تمام بنا توسط شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود، که در آن صورت این طول می تواند به حداکثر 30 متر افزایش یابد.

10-15-1-3

در تصرف هاي کسبی/ تجاري، طول دسترس خروج نباید از 30 متر بیشتر باشد، مگرآنکه بنا توسط شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود، که در آن صورت این طول می تواند به حداکثر 60 متر افزایش یابد.

11-15-1-3

در فروشگاه ها، حداقل عرض مفید راهروهاي منجر به خروج ها، باید معادل عرض خروج ها بوده و از 900 میلیمتر کمتر نباشد.

12-15-1-3

در فروشگاه هاي بیش از 3 طبقه، همچنین در فروشگاه هاي با مساحت خالص بیش از 2800 مترمربع، تأمین حداقل یک راه ارتباطی که مستقیماً به یک خروج منجر شود، در هر طبقه ضروري خواهد بود. عرض این راه نباید از 1500 میلیمتر کمتر درنظر گرفته شود.

13-15-1-3

در مواردي که درهاي ورود مشتریان، فقط در یک بر یا یک دیوار خارجی بنا درنظر گرفته می شود، حداقل دو سوم مجموع عرض خروج مقرر شده براي بنا باید در همان دیوار تأمین گردد.

14-15-1-3

در فروشگاه هاي بزرگ، حداقل نیمی از خروج ها باید موقعیتی داشته باشند که براي دسترسی به آنها نیازي به عبور از میان راهروهاي کنترل و پرداخت بهاي اجناس نباشد و به هر حال هیچ عاملی نباید راه هاي دسترسی به خروج ها را مانع شود.

15-15-1-3

در مواردي که چرخ هاي دستی و نظایر آن براي حمل کالا در اختیار مشتریان فروشگاه ها قرار می گیرد، باید تدابیر کافی به منظور حرکت و توقف آنها اتخاذ شود تا احتمال مسدود شدن راه هاي خروج به حداقل ممکن کاهش یابد.

16-15-1-3

درمواردي که تمام بنا توسط شبکه بارنده خودکار تائید شده محافظت شود، 50 درصد خروج ها می توانند در تراز تخلیه خروج (طبقه همکف) از طریق یک راهروي تخلیه خروج به بیرون بناتخلیه شوند، مشروط بر آنکه طول تخلیه خروج از 15 متر بیشتر نباشد.

17-15-1-3

در تصرف هاي کسبی/ تجاري، راه هاي خروج باید داراي روشنایی کافی و علایم مناسب مطابق بندهاي 8-1-3 و 9-1-3 باشند. در مورد خروج هایی که از تمام بخش هاي فروشگاه کاملا آشکار و قابل تشخیص باشند، استثنائاً نیاز به علامت گذاري نخواهد بود.

18-15-1-3

تمام فروشگاه هاي با مساحت خالص بیش از 280 مترمربع یا بیش از یک طبقه، باید داراي تسهیلات روشنایی اضطراري باشند.

19-15-1-3

در بناهاي تجاري کم خطر حداکثر تا 2 طبقه روي همکف، درصورتی که بار متصرف مجموع طبقات بیش از 50 نفر نباشد، با تائید مقام قانونی مسئول می توان یک پلکان خروج درنظر گرفت.

20-15-1-3

در تصرف هاي تجاري درصورتی که طبقات فوقانی به منظوري غیرتجاري مورد استفاده قرارگیرد، حداقل 50 درصد از خروج ها باید مستقیماً و بدون بخش تخلیه خروج، به بیرون از بنا باز شوند.

نتیجه‌گیری

رعایت مقررات ملی ساختمان در طراحی و اجرای راه‌های خروج در ساختمان‌های تجاری و کسبی، از اهمیت بالایی برخوردار است. این مقررات و ضوابط اختصاصی نه‌تنها ایمنی کاربران را تضمین می‌کنند، بلکه در مواقع اضطراری، مانند آتش‌سوزی یا زلزله، از وقوع حوادث ناگوار جلوگیری می‌نمایند. رعایت این الزامات برای مهندسان، پیمانکاران و مالکان ساختمان‌ها ضروری است تا محیطی ایمن و استاندارد برای مشتریان و کارکنان فراهم شود.